Σε ενα ζεϋμπέκικο πιασμένη η ζωή μας.

August 20, 2014 at 5:54 pm

...Σ΄ενα ζεϋμπέκικο πιασμένη η ζωή μαςΖΕΫΜΠΕΚΙΚΟ

ενα ζεϋμπέκικο ολόκληρο το βιός.

Η παράσταση του ΚΕΝΤΡΟΥ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΛΑΜΑΤΑΣ που εγινε στις 8 Αυγούστου 2007 στο αμφιθέατρο του κάστρου της Καλαμάτας.

 

 

 

 

 

 

Απόψεις για την προέλευση της λέξης “ζεϋμπέκικος”

 ” Μία εκ των προσωνυμιών του Διός (Ζηνός) η φρυγική τοιαύτη “Ζεϋ-μπέκος”, απεδόθη εις την ελληνικήν δια του “Αρτο-ζην”. Καθ΄Ηρόδοτον, η λέξις Μπέκος ή Βέκος σημαίνει άρτος εξού και μπουκιά. Η ρίζα της λέξεως ταύτης ευρίσκεται επίσηε εις την γερμανικήν εις το backen και εις την αγγλικήν εις το baker. Την λέξιν Ζεϋμπέκος, της οποίας το πρώτον συνθετικόν Ζευ εκ του Ζευς, συμβολίζει το Πνεύμα, το δε δεύτερον Μπέκος, δηλαδή άρτος, συμβολίζει το Σώμα, ανευρίσκομεν εις τον τόσον προσφιλήν εις τους καρτοίκους των χωριών του Αιγαίου, ολοκληρωμένος ρυθμόν των 9/8. Η ευύτατη δημοτικότης του πυρριχίου των 9/8, δηλαδή του Ζεϋμπέκικου, δέον να αποδοθή εις το γεγονός ότι ως ολοκληρωμένος και θρησκευτικός χορός εξυπηρετεί και ανακουφίζει το Πνεύμα, την Ψυχή και το Σώμα του ανθρώπου.”

                                                                                                                                                                             Θάνος Μουρραης-Βελλούδιος

********************************************************************************************************

” Ο όρος Ζεϋμπέκικος είναι απόλυτα εναρμονισμένος με τους χαρακτήρες του χορού. Οι χαρακτήρες αυτοί περικλείουν το βακχικόν του ρεμβασμού (ρεμπέτη) με το αυστηρόν και ανδροπρεπές των κινήσεων του χορευτή. Ως γνωστόν ο Ζεϋμπέκικος εμφανίζει δωρική αυστηρότητα αλλά και μεγαλοπρέπεια, θεωρείται ανδρικός και χορεύεται κυρίως απο ανδρες. Η λέξη προέρχεται απο την συμπαράθεση των ονομάτων Ζεύς και Βάκχος και την κατάληξη -ικος. Αρα αναλύεται ως Ζευ-βακχ-ικος. Το πρώτον συνθετικόν υπαινίσεται το σοβαρόν, το αυστηρόν, το συγκρατημένο και το επιβλητικόν του πατρός των Θεών. Το δεύτερον συνθετικόν το διασκεδαστικόν, το ευφορικόν και το παυσίλυπον του Θεού του οίνου και αγαπητού του υιού. Για την ετυμολογία αυτή συνηγορούν, εκτός της γλωσσικής και εννοιολογικής συνάφειας των επι μέρους λέξεων με τον όρο, και οι ιδιότητες του Ζεϋμπέκικου στον ελληνικό χώρο. Η μεγάλη δημοτικότητα, η πανελλήνια εξάπλωση του και η διαχρονική του παρουσία, καθ΄όσον υπηρετεί μία αναγκαία εκτονωτική και διασκεδαστική κατάσταση, την ρέμβη, επίκαιρη σε κάθε εποχή, αποκλείουν την προέλευσή του απο κάποιο εξελληνισμένο θρακικό φύλλο. Ο ρυθμός του ανήκει στη ρέμβη, κατάσταση η οποία όταν χρησιμοποιείται με μέτρο, είναι ευνοϊκή και κατάλληλη για την υπέρβαση του αγχους και της θλίψης που εκτρέφουν οι καθημερινές δυσκολίες της ζωής.

Γ.Λ.Παπακωνσταντίνου – λογοτέχνης

*********************************************************************************************************

” Μιά άλλη εκδοχή για την ετυμολογία της λέξης είναι αυτή που θεωρεί ότι αναλύεται σε ΖΕΪ-Μ-Π-ΕΚΙΚΟΝ. Το ΖΕΙ προέρχεται απο το ρήμα Ζείω-ζέω = βράζω (απο πάθος, είμαι πλήρης πάθους). Το ρήμα Κίκω απαντά μόνο στον αόριστο β΄ως ΕΚΟΝΟΝ και σημαίνει κινώ, ωθώ κάποιον (τον κάνω να προχωρεί, τον κάνω να πράξει κάτι). Το γράμμα Μ-ΜΥ αναφέρεται στο λεξικό του Σταματάκου σαν “απομίμησις του ήχου της φωνής του ανθρώπου κλαίοντος αλλά με κλειστά χείλη, ώστε ο ακουόμενος ήχος να εκπέμπεται εκ της ρινός”. Το γράμμα Π (συμβολίζει τον κύκλον) συμμετέχει στην δημιουργία της λέξης σαν αρχικό των λέξεων Πόνος και Πάθος.  Το συμπέρασμα απο αυτή την εκδοχή ετυμολόγησης της λέξης είναι οτι το ΖΕΪΜΠΕΚΙΚΟΝ σημαίνει: Ωθηση για εξωτερίκευση (ή αλλιώς εκτόνωση)του ζέοντος πάθους το οποίο συνοδεύεται απο μη ηχηρό θρήνο.”

Παντ.Κοντογιάννης – συγγραφέας

*********************************************************************************************************

 

Μια διήγηση – ένας θρύλος

Ο Μέγας Αλέξανδρος μετά την ανοδό του στο βασίλειο της Μακεδονίας, θέλησε να ελευθερώσει τους λαούς της Ασίας καια όχι να τους υποδουλώσει, γι αυτό συγκέντρωσε πολλές χιλιάδες Μακεδόνες και Θρακιώτες άνδρες υγιέστατους και πανύψηλους και ξεκίνησε την εκστρατεία του. Κανένας στρατός δεν συγκρινόταν τότε με τα παλλικάρια του Αλέξανδρου. Απο κάθε χώρα που περνούσε καλούσε όλους τους γεροδεμένους και υγιείς ανδρες να τον ακολουθήσουν. Πιστοί του όμως ακόλουθοι ήσαν οι Μακεδόνες και οι Θρακιώτες στρατιώτες. Ο Αλέξανδρος πέθανε στην Αίγυπτο, αλλά οι στρατιώτες του σκορπίστηκαν στα πέρατα της γής. Λίγες χιλιάδες απο τα πρωτοπαλλίκαρά του γύρισαν στη Μακεδονία, στη Θράκη στη Μ.Ασία και στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Ονομάστηκαν Ζεϊμπέκηδες απο την άγρια παλικαριά τους και επιβλήθηκαν σε όλους τους γύρω λαούς. Ασχολήθηκαν με την κτηνοτροφία και προμήθευαν όλες τις γύρω περιοχές με ζώα. Τους ονόμασαν ζε¨μπέκια (ζωέμπορους) και μακελάρηδες (χασάπηδες). Στο πέρασμα των χρόνων θέλησαν να απαθανατίσουν την παλικαριά τους και να διατηρήσουν τις ηρωϊκές παραδόσεις τους. Ετσι δημιούργησαν αυτόν το δύσκολο χορό, τον Ζεϊμπέκικο. που τον χόρευαν ένας-ένας με τα σπαθιά στα χέρια και πότε-πότε και στο στόμα, βγάζοντας μουγκρητά και αλαλαγμούς – σαν το σημερινό όπα, άλα, γιάλα – και διάφορα άλλα παλικαρίστικα επιφωνήματα. Και ο χόρός των Ζεϊμπέκηδων επικράτησε σε όλη την τότε ελληνική Μικρασία.”

Τάκης Μπίνης (απο τις γνώσεις του και διηγήσεις του  Γιάννη Τσαρούχη)

**********************************************************************************************************

 

 

 ” Κάνουν στροφές γύρω απο τον πόνο τους.img021

   Με ανοιγμένα χέρια, σταυρωμένοι

   και τα ταξίμια τους τσακίζονται σα δύο.

   Μισοί νεκροί, μισοί αναστημένοι” .

Γιώτα Αργυροπούλου – Καλαματιανή ποιήτρια.

*********************************************************************************************************

 

Μισός χορός μισή και η ψυχή μας

και απο τα τσιγάρα να’ ναι ομίχλη ο καπνός

… γιατί … 

… ο Ζεϋμπέκικος είναι χορός μοναχικός με οδύνη και εσωτερικότητα. Δεν απευθύνεται στους άλλους. Ο χορευτής δεν img018θέλει να βλέπει κανέναν. Δικός του ο πόνος, ξέρει τον τρόπο να εκτονωθεί και δεν επιζητεί τον οίκτο. Δεν θέλει συνοδούς και παλαμάκια ( ο πόνος και το πάθος του αλλου δεν αποθεώνονται). Κινείται σε μικρό χώρο ( δεν απλώνει την συμφορά του), άλλοτε λυγάει το κορμί ( απο το βάρος της  θίψης) και άλλοτε το ορθώνει ( ο χορός τον στυλώνει, του αναπτερώνει το ηθικό). Πότε-πότε κλείνει τα μάτια ( να μήν βλέπει τίποτα), την άλλη στιγμή τα μισανοίγει (να βεβαιωθεί ότι ζεί). Μερικές φορές σηλώνει τα χέρια σαν φτερούγες (να πετάξει θέλει πάνω απο τα ανθρώπινα προβλήματα), και άλλες στέκεται με τα χέρια ανοιχτά ( σαν ο σταυρωμένος). Στον αφανέρωτο πόνο του πέφτει κάτω με τα γόνατα και παίρνει ανάλιες (ζητάσει βοήθεια απο την μάνα-γή), ισορροπεί ελάχιστα στο ένα πόδι (σε μια ισορροπία όλη του η ζωή), χτυπάει με την παλάμηimg015 του τη γή (ν΄ανοίξει να μπεί μέσα). Οταν κάνει στροφές-κύκλους, τις κάνει σχεδόν πάντα απο τ΄αριστερά (αντίθετα απο τον αέναο κύκλο της Γής, αντίθετα απο τον καθωσπρεπισμό και την Γήινη τάξη), και μόνο λίγες φορές απ΄τα δεξιά (σπάνια αποδέχεται και υπακούει στην νομοτέλεια). Κύκλους κάνει γύρω απο τον ευατό του (κρατάει τον πόνο και το πάθος μέσα, δεν το εξωτερικεύει). Μερικές φορές οπισθοχωρεί με βήματα πίσω, μα σύντομα αλλάζει ρότα και πάει μπροστά (όπως στην καθημερινότητα πότε πάνω πότε κάτω, πότε πίσω πότε μπροστά). Κι όταν τελειώσει μένει εκεί – στον τόπο. Δεν ξέρει αν πρέπει να συνεχίσει σαν άνθρωπος ή αν έγινε φασματικό όν. Νιώθει μόνο οτι “τελετούργησε”, ότι τα έκανε όλα με μία. Γιατί…

γιατί

σ΄ενα ζεϋμπέκικο πιασμένη η ζωή μας,

ενα ζεϋμπέκικο ολόκληρο το βιός.

 

 

 

 

 

Leave a reply

required

required

optional